BELEDİYELER BÜNYESİNDE KORUMA UYGULAMA VE DENETİM BÜROLARI (KUDEB) NASIL KURULUR?
GÖREV VE YETKİLERİ NELERDİR?
YASAL DAYANAK
İl Özel İdareleri, Büyükşehir Belediyeleri ve Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili işlemleri ve uygulamaları yürütmek, denetimlerini yapmak üzere koruma, uygulama ve denetim büroları kurulması 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası'nın 5226 sayılı yasanın 13, maddesinde hükme bağlanmıştır. Bu konuda 11 Haziran 2005 tarihinde bir yönetmelik çıkartılarak kısaca KUDEB olarak anılacak olan bu birimlerin kuruluş ve işleyiş esasları ayrıntıya kavuşturulmuştur,
KUDEB HANGİ ORGANA BAĞLI OLARAK ÇALIŞIR?
KUDEB'ler, İl Özel idarelerinde imarla ilgili müdürlük, Büyükşehir Belediyelerinde imar daire başkanlığı ve diğer belediyelerde imar Müdürlüğü bünyesinde görev yapar.
KUDEB NASIL KURULUR?
Büyükşehir belediyeleri ile il özel idareleri herhangi bir başka organdan izin almadan KUDEB kurabilirler. İlçe belediyeleri ile diğer belediyeler Kültür ve Turizm Bakanlığına başvurarak talepte bulunurlar. Bakanlıkça ilçedeki kültür ve tabiat varlıklarının yoğunluğu göz önüne alınarak belediyenin talebi değerlendirilir, uygun bulunursa izin verilir.
KUDEB'in faaliyete geçebilmesi için gerekli mekan ve uzman sağlandıktan sonra, ilgili idarece Bakanlığa bildirilir, KUDEB'lerde görevlendirilen uzmanlar üç ay süre ile ilgili Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünde staj yaparlar,
Staj bitiminden sonra KUDEB çalışmalarına fiilen başlanır, Başvurular, bu yönetmelik hükümlerine göre KUDEB' e yapılır,
KUDEB'lerde hizmetleri yürütmek üzere ilgili idarelerce yeterli personel ile gerekli araç ve gereç bulundurulur, KUDEB uzmanlarının eksilmesi halinde yetki koruma bölge kurullarına geçer,
KUDEB'iN GÖREVLERi NELERDİR? (KB/7)
- Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında yapılacak olan tadilat ve tamirat uygulamaları öncesinde yapıyı incelemek ve yapılacak onarıma ilişkin koşulların belirtildiği onarım ön izin belgesini düzenlemek.
- Taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları. bunların koruma alanları ve sit alanlarında. tadilat ve tamiratların; özgün biçim ve malzemeye uygun olarak gerçekleştirilmesini denetlemek. uygun bulunanlara onarım uygunluk belgesi düzenlemek.
- Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan onarımıarda esaslı onarım gereğinin saptanması durumunda onarımı durdurarak konuyu belgeleriyle koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek.
- Taşınmaz kültür ve tabiat varlığı parseline bitişik parsellerde ve koruma alanlarında yer alan ve yürürlükteki yasal düzenlemelere göre ruhsatı bulunan tescilsiz taşınmazlardaki tadilat ve tamirat uygulamalarına. varsa koruma amaçlı imar planı koşulları da dikkate alınarak izin vermek ve denetlemek.
- Koruma bölge kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar planlarının plan hükümleri çerçevesinde uygulanmasını denetlemek.
- Koruma bölge kurulları tarafından onaylanmış rölöve. restitüsyon ve restorasyon projelerine ilişkin uygulamaları denetlemek. projesine uygun tamamlanan uygulamalariçin kullanma izin belgesi düzenlemek.
- Taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında koruma yüksek kurulunun ilke kararları. koruma bölge kurulu kararlarına aykırı ve ruhsatsız olarak yapılan inşaatlar ile koruma amaçlı imar planlarında. plana; sitlerde. sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre gerekli işlemleri yapmak. uygulamayı durdurarak konuyu belgeleriyle koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek.
- Tescilli kültür varlıklarının mail-i inhidam olmaları halinde can ve mal güvenliğinin sağlanması için gerekli işlemleri yaparak durumu koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek.
- Maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımını gerçekleştiremeyecek durumda olan maliklere ilgili idarelerce yapılacak mali yardımlar ile ilgili düzenlemeleri gerçekleştirmek.
- Maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımını gerçekleştiremeyecek durumda olan maliklere ilgili idarelerce yapılacak teknik eleman yardımında doğrudan görevalmak ya da bu görevi üstlenenleri denetlemek.10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesi ile 7/12/2004 tarihli ve 5272 sayılı belediye kanununun 14. maddesine göre belediyenin görevleri arasında yer alan kültür ve tabiat varlıkları ile tarihi dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekanların ve işlevlerinin korunmasına yönelik programları hazırlamak. bu amaçla yapılacak uygulamalara ilişkin işlemleri yürütmek.
- 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanunu ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı imar Kanununa aykırı uygulamaların tespiti halinde ilgili idareye ve cumhuriyet savcılığına bildirimde bulunmak.
KUDEB NASIL ÇALIŞIR? (KB/8)
A. Tadilat ve Tamirata ilişkin Hususlar:
- Tescilli taşınmaz kültür varlıklarında tadilat ve tamirat gerektiren uygulamalarda. uygulamayı gerçekleştirecek olan kişi ya da kuruluş şu belgeleri KUDEB' e bir başvuru ekinde verecektir:
- - Yapının maliki olduklarına ilişkin belge.
- Yapının mevcut durumunun fotoğraflar. Bu fotoğrafların özellikle tamir ve tadilat gerektiren bölümleri ayrıntılı olarak göstermesi gerekmektedir.
- Başvuru sahibinin yapacağı uygulamaya ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren bir rapor,
- Başvuru KUDEB' e verilir. inceleme sonrasında tadilat ve tamirat öncesi durum fotoğraf gibi belgelerle tespit edilir, yapılacak uygulamaya ilişkin koşulların belirtildiği bir izin belgesi düzenlenir. - Bu başvuru KUDEB'in en az iki uzmanı tarafından incelenir. Bu uzmanlardan birinin mimar olması zorunludur.
- Yapılacak inceleme sonucunda KUDEB uzmanları da fotoğraf ve rapor gibi belgelerle durumu tespit eder ve ön izin belgesi düzenleyerek başvuru sahibine verirler. Yapılacak müdahalelerin "Bakım ve Basit Onarım Nedir?" bölümünde tanımlanan ölçütlere uyması gerekmektedir.
- Ön izin belgesi verildikten sonra ilgilisi tarafından uygulama başlatılacaktır. KUDEB uzmanları. bu uygulamayı izleyecekler ve ön izin belgesinde yer alan müdahalelerin gerçekleşip gerçekleşmediğini denetleyeceklerdir,
- Tadilat ve tamirat uygulaması tamamlandıktan sonra. başvuru sahibi uygulamanın tamamlandığını KUDEB'e bildirecektir. Yapılan uygulamalar KUDEB uzmanlarınca incelenecek ve ön izin belgesinde yer alan hususlar doğrultusunda tamamlanmış ise onarım uygunluk belgesi düzenlenecektir.
- Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan uygulamalarda esaslı onarım gerektiğinin tespit edilmesi halinde uygulama durdurulur ve konu belgeleriyle birlikte Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne bildirilir.
- Tadilat ve tamiratlar için verilen izinler biryıl geçerlidir. Bu süre içinde uygulamanın yapılmaması halinde ilgili kişi ya da kuruluş KUDEB'e yeniden başvurmak zorundadır.
- KUDEB. tescilli i. grup yapıların tadilat ve tamiratlarına izin vermeden önce koruma bölge kurulundan bilimsel görüş alır. i. grup yapılar. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun ilke kararına göre "toplumun dini, sosyal. ekonomik ve kültürelortak gereksinimlerini karşılayan. yapıldıkları dönemin mimari ve sanat anlayışını yansıtan. simgesel anı. anıtsal. izlenim gibi değerleriyle korunması gereken yapılar" olarak tanımlanmıştır. Bu yapılar "anıtsal yapı" olarak da tanımlanır. Cami, han, hamam. kilise. sur duvarları vb. tüm toplum tarafından kullanılan büyük programlı yapılar bu gruba girer. ii. grup yapılar ise geleneksel konutları kapsar.
- Bir alanda sadece taşınmaz kültür varlığı bulunmaz. Bu yapıların yanı sıra, KUDEB'ler Tescilli Kültür Varlığı niteliğinde olmasa da:
- Taşınmaz kültürvarlığı parseline bitişik parsellerde. . Tescilli kültürvarlıklarının koruma alanlarında.
- Sit alanlarında yer alan ve yürürlükteki mevzuata göre ruhsatı bulunan yapılarda gerçekleştirilecek tamirat ve tadilatlarla da ilgilenmek durumundadır. Bu durumda. tescilli yapılarda izlenen süreç bu yapılar için de izlenecektir.
B. Koruma Bölge Kurullarınca Onaylanmış Rölöve-Restorasyon Projelerine Aykırı Uygulamalara ilişkin Hususlar:
Koruma Bölge Kurulları tarafından onaylanmış rölöve. restitüsyon ve restorasyon projelerine aykırı uygulamalar varsa bu hususlar KUDEB tarafından saptanır. KUDEB. bu aykırı uygulamaları rapor ve fotoğraflarla belgeleyerek koruma bölge kurulu müdürlüğüne bildirilir. Koruma bölge kurulundan karar gelinceye kadar onarım uygulaması KUDEB tarafından durdurulur
C. Koruma Amaçlı imar Planlarının Uygulanmasına ilişkin Hususlar:
Koruma Bölge Kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar planlarının plan hükümleri çerçevesinde uygulanması sürecinde. plan hükümlerine aykırı uygulamaların belirlenmesi halinde:
- Aykırı uygulama KUDEB tarafından saptanır.
- Uygulama durdurulur.
- Bu konuda rapor ve gereken hallerde fotoğraf ve koruma imar planı örneği de eklenerek bir tutanak hazırlanır koruma bölge kurulu müdürlüğüne gönderilir.
Kaynak;
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması ve Yerel Yönetimler El Kitabı